Một tác phẩm bị khai thác, thu lợi bất chính trong nhiều năm. Ngay cả khi tác giả chính thức lên tiếng vẫn chưa hết nhì nhằng.

Nửa cuối tháng 12-2009, ca sĩ Cẩm Ly tung ra thị trường bộ bốn đĩa hình chủ đề Tự tình quê hương - bộ đĩa quay lại đêm nhạc cùng tên của cô tổ chức ngày 2, 3-10-2009 tại nhà hát Hòa Bình (TP.HCM). Bài thứ 21, đĩa thứ hai trong bộ đĩa này là tác phẩm Em hãy về đi do ca sĩ Quốc Ðại trình bày. Trước đó vào tháng 9-2009, bài Em hãy về đi cũng xuất hiện trong đĩa nhạc Ngọc Hà của Quốc Ðại và nếu tiếp tục tra cứu thì ngay từ đầu thập niên 1990 tác phẩm này đã có trong băng hình Mưa bụi dưới tựa đề Thôi em hãy về đi qua tiếng hát Chế Thanh. Tất cả sản phẩm đều do Hãng Kim Lợi sản xuất, phát hành tại VN, Hoa Kỳ và đều ghi tên tác giả là nhạc sĩ Vinh Sử. Nhưng...
 

Nhạc sĩ Mộng Long cùng vợ trình bày về tác phẩm Chuyện tình dang dở - Ảnh: P.T.N

"Tôi đã trả lại"

Theo lời kể của nhạc sĩ Mộng Long, còn được biết đến trong vai trò ca sĩ với nghệ danh Nhật Linh, ông viết Chuyện tình dang dở tức Thôi em hãy về đi vào năm 1973 trong thời gian bị bắt giam vì trốn quân dịch. Kết quả tra cứu tư liệu của nhà sưu tập Trần Công Bảo Anh cho biết tác phẩm này đã phát hành cùng năm trong băng nhạc Kim Ðằng cuốn số 1 qua phần thể hiện của giọng ca Thanh Tuyền. Băng nhạc do chính nhạc sĩ Vinh Sử biên tập.

Kể với Tuổi Trẻ, ông Long nói: "Khi phát hiện tác phẩm của mình trong băng Mưa bụi, tôi đã hỏi Chế Thanh và được trả lời rằng đó là nhạc nước ngoài. Biết rõ nhạc của mình bị lấy mà không làm gì được vì khi đó tôi vẫn còn ở Canada".

Tháng 7-2008, khi về VN điều hành Hãng phim tư nhân Trường Sơn, ông đã tìm đến Hãng Kim Lợi cùng nhạc sĩ Vinh Sử yêu cầu làm rõ sự việc.

Riêng nhạc sĩ Vinh Sử, ông Long đã có bản viết tay do Vinh Sử ký ngày 8-7-2008 xác nhận: "Bài Thôi em hãy về đi tác giả là nhạc sĩ Mộng Long (Nhật Linh). Trước kia có lẫn lộn tác giả là do sự hiểu lầm". Trả lời Tuổi Trẻ qua điện thoại, ông Vinh Sử cho biết: "Bài đó là của ông Mộng Long. Hồi ổng đi nước ngoài tôi mới lấy ký tên tôi để phát hành. Nhưng khi ổng về nước thì tôi đã trả lại ổng rồi!".

Khi được hỏi sẽ giải quyết như thế nào về các khoản thù lao đã nhận trong gần hai thập kỷ qua đối với tác phẩm Thôi em hãy về đi, ông Vinh Sử tắt máy, không trả lời.
 

Đành nhờ tòa án

Trước thắc mắc vì sao đĩa Ngọc Hà và Tự tình quê hương dù được sản xuất, phát hành sau năm 2008 vẫn ghi tên tác giả là Vinh Sử, nhạc sĩ Hữu Minh - người biên tập nội dung chương trình, đại diện Kim Lợi - nói: "Chúng tôi để tên như vậy là căn cứ theo danh sách của Sở VH-TT&DL cũng như theo danh mục bài hát trong karaoke của Hãng Maseco và chúng tôi đã đóng tiền tác quyền đầy đủ cho trung tâm bản quyền. Xưa nay ai cũng nói đó là nhạc của Vinh Sử thì chúng tôi ghi là Vinh Sử chứ sao".

Trước thắc mắc về buổi làm việc giữa Kim Lợi và nhạc sĩ Mộng Long, ông Minh khẳng định: "Tôi không biết ai là Mộng Long. Chúng tôi làm việc với Nhật Linh, còn chuyện trả tiền là cho bài Lá thư cuối cùng" (trong đĩa Vì trong nghịch cảnh của Quốc Ðại, phát hành tháng 10-2008 - N.V).

Mang thắc mắc liệu có thể có sự nhầm lẫn tác giả Lá thư cuối cùng là Nhật Linh thay vì Mộng Long không, anh Bảo Anh cho biết "Không thể có chuyện đó!" và cung cấp cho Tuổi Trẻ văn bản tác phẩm Lá thư cuối cùng do nhóm Hoa Bưởi xuất bản tháng 8-1973, ghi rõ đây là tác phẩm của Mộng Long.

Ông Long cũng cho biết khoản tiền 2 triệu đồng nhận từ Kim Lợi là nhận cho cả hai tác phẩm, có ghi vào sổ của Kim Lợi và ông đã yêu cầu về sau phải đính chính tên hoặc không được tiếp tục sử dụng tác phẩm của ông. "Nếu Kim Lợi đã nói như vậy thì tôi không còn gì phải nói thêm mà phải đành nhờ đến tòa án" - nhạc sĩ Mộng Long quyết định.

PHẠM THÀNH NHÂN
Tuổi Trẻ, 09/01/2010

*** Lời bàn của Phạm Thành Nhân ***

Các tranh chấp về quyền tác giả xưa nay luôn có nhiều chuyện hậu trường, dính dáng đến nhiều bên và bên nào cũng có lý của mình. Kết quả là mỗi khi có chuyện lùm xùm những người có trách nhiệm thường nhân đó để [Tự ý đục bỏ]. Với trường hợp cụ thể này, tuy trung tâm bản quyền đã đề xuất cách thức giải quyết như thế nhưng tôi vẫn thấy có điều không ổn bởi với tư cách là đơn vị chuyên bảo vệ quyền tác giả (như tên gọi) thì lẽ ra trung tâm bản quyền phải rất chủ động mời các tác giả lên để tìm hiểu và giải quyết chứ không phải ngồi đó chờ tác giả gởi đơn. Xin nhớ cho rằng trung tâm không phải là tòa án để ngồi chờ người ta kiện.

Tôi tưởng tượng, nếu như vì bận rộn, vì không biết thủ tục, quy định, vì không biết trung tâm đóng ở đâu hay vì lý do nào khác mà tác giả Mộng Long không đến trung tâm hoặc không gởi đơn thì sao? Phải chăng khi đó mọi chuyện sẽ vẫn như cũ, nghĩa là nếu có đơn vị nào sử dụng bài Chuyện tình dang dở thì trung tâm vẫn sẽ thu tiền và vẫn sẽ trả cho Vinh Sử? Chẳng phải thế sao khi trên giấy tờ của trung tâm, cho đến lúc này, vẫn thể hiện tác giả là Vinh Sử.